Tháp Cánh Tiên

4.9/5 - (1352 bình chọn)

Tháp Cánh Tiên có niên đại giữa thế kỷ XII, nằm trên một gò đồi thấp giữa trung tâm thành Đồi Bàn – kinh đô của vương quốc Chăm-pa xưa, nay thuộc xã An Nhơn, tỉnh Bình Định. Tháp điển hình cho văn hóa đặc trưng của người Champa với kiến trúc hoành tráng cùng những hình khối ấn tượng, những phiến đá trang trí góc tường của các tầng nhô ra như những cánh tiên đang bay lên giữa nền trời xanh.

1. Giới thiệu Tháp Cánh Tiên (Tháp Đồng)

Tháp Cánh Tiên được xây dựng bên trong quần thể di tích thành Đồ Bàn trên địa bàn xã Nhơn Hậu, Thị xã An Nhơn vào thể kỉ XII. Điểm độc đáo của Tháp Cánh Tiên là các phiến đá sa thạch chạm khắc hoa văn dây xoắn được ốp lên mặt ngoài các cột góc tường. Ngôi tháp được tạo dáng thanh thoát nhưng trang nghiêm. Tháp có 4 tầng thu nhỏ về phía trên, tầng nào cũng có 4 tháp góc trang trí, mỗi góc lại có những tầng nhỏ, tạo dáng lá lật nhỏ dần về phía trên tạo cảm giác như cánh chim đang bay. Từ vai tháp trở lên, 4 phía đều giống như cánh tiên bay lên nên được gọi là Tháp Cánh Tiên.

Tháp Cánh Tiên năm 2023

Tháp Cánh Tiên thể hiện đậm chất văn hóa Champa của Bình Định

Tháp được xây dựng vào thời vua Chế Mân. Có truyền thuyết cho rằng đây là ngôi tháp vua Chế Mân dành tặng cho hoàng hậu Paramecvari tức Huyền Trân Công Chúa, người con gái Việt cao quý đã cùng ông kết mối lương duyên lịch sử.

Tháp Cánh Tiên được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc Nghệ thuật năm 1982.

2. Tháp Cánh Tiên ở đâu?

Tháp Cánh Tiên cách thành phố Quy Nhơn khoảng 28 km về phía Bắc. Tháp Cánh Tiên tọa lạc tạiLàng Nam An, thôn Nam Tân, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định. Ngày trước vùng đất này vốn là cố đô của vương quốc người Champa.

3. Cách di chuyển đến Tháp Cánh Tiên từ Quy Nhơn

Tháp Cánh Tiên được xây dựng trên đồi cao. Đi từ xa xa khi đến đầu xã chúng ta có thể thấy lấp ló từ xa.

Từ thành phố Quy Nhơn, bạn đi theo hướng Quốc lộ 1A. Trên đường đi bạn có thể ghé vào thăm quan Chùa Thiên Hưng – Ngôi chùa đẹp nhất Quy Nhơn. Sau đó bạn tiếp tục đi thẳng Quốc lộ 1A.

Khi đến địa phận An Nhơn, bạn đến Thôn Nam Tân sẽ thấy ngay Tháp Cánh Tiên.

Thuê xe máy tham quan Quy Nhơn, Bình Định Rỗng Motorbike  0933 544 422

4. Giá vé và Giờ hoạt động Tháp Cánh Tiên

Giá vé hiện nay: 10.000 vnd/lần/người

Miễn phí: Trẻ em dưới 6 tuổi, thương binh, bệnh binh (Có thẻ) và người khuyết tật

Giờ hoạt động:

Buổi sáng: Từ 07h30 đến 11h30

Buổi chiều: 14h00 đến 16h30

5. Tên gọi “Tháp Cánh Tiên” bắt nguồn từ đâu?

Tháp Cánh Tiên là ngôi tháp ngôi tháp duy nhất còn lại trong kinh thành Đồ Bàn, nằm ở trung tâm thành Đồ Bàn – kinh đô của vương quốc Chămpa xưa. Từ xưa đến nay, tháp có nhiều tên gọi khác nhau. Trong sách Đại Nam nhất thống chí, tháp có tên là “Nam An cổ tháp”.

4 góc của Tháp giống như Cánh Tiên đang bay lên

Cũng trong Đại Nam nhất thống chí, người ta cho rằng: vì “từ vai Tháp trở lên, chu vi bốn phía ngó giống cánh tiên bay lên, nên gọi tên ấy”. Trong tư liệu của người Pháp, Tháp có tên là Tháp Đồng. Tuy nhiên, Cánh Tiên là tên gọi phổ biến nhất và từ tên gọi này càng làm tôn thêm vẻ đẹp duyên dáng và thanh thoát của ngôi tháp.

6. Kiến trúc đặc sắc của Tháp Cánh Tiên – Bình Định

Tháp Cánh Tiên là một trong những tháp cổ Chămpa có kiến trúc còn khá nguyên vẹn và thuộc nhóm những cụm tháp ít thấy trong lịch sử Chăm-pa – khu đền chỉ có một tháp riêng lẻ.

Thông thường, kiến trúc Chăm-pa có hai loại:

  • Loại thứ nhất là các quần thể kiến trúc bộ ba gồm ba tháp song song thờ 3 vị thần của 5 Ấn Độ giáo là Brahma, Visnu, Siva.
  • Loại thứ hai là các quần thể gồm nhiều tháp, trong đó có một tháp trung tâm thờ thần Siva và các tháp phụ vây quanh.

Cho đến nay, qua nhiều đợt điều tra, người ta vẫn chưa phát hiện ra dấu tích của tường bao cũng như của các kiến trúc phụ khác quanh Tháp Cánh Tiên.

Tháp Cánh Tiên đặc sắc văn hóa người Champa ở Bình Định

Tháp Cánh Tiên có kiến trúc vô cùng độc đáo

Tháp Cánh Tiên được xây dựng trên quả đồi ở trung tâm của kinh đô Đồ Bàn xưa. Xét về vị trí và tính đơn nhất của ngôi tháp, có thể cho rằng tháp Cánh Tiên có ý nghĩa như một kiến trúc núi thiêng (tức biểu tượng của núi Mêru) giữa kinh đô Đồ Bàn. Xét ở khía cạnh tôn giáo, Tháp Cánh Tiên có vị trí gần giống như đền núi Bayon nằm giữa đô thành Ăngco Thom của vương triều Angco ở Campuchia cùng thời.

Tháp Cánh Tiên có một vị trí đặc biệt

Hình dáng Tháp Cánh Tiên cũng giống như những ngôi tháp Chăm-pa truyền thống khác ở Bình Định. Tháp cao gần 20m, bình đồ vuông, chất liệu chủ yếu bằng gạch, cửa chính của Tháp hướng về phía đông, các mặt còn lại được trang trí bằng các cửa giả. Tháp được xây dựng nhiều tầng, các tầng trên là hình ảnh thu nhỏ của tầng dưới, trên các tầng tháp có các tháp góc xung quanh.

Theo quan niệm Ấn Độ giáo, núi thiêng (Mêru) là một dãy núi thần thoại là trung tâm của vũ trụ, nơi ngự trị của các thần linh. Núi Mêru gồm nhiều đỉnh cao thấp khác nhau, vị thần tối cao ngự trị ở đỉnh cao nhất, các vị thần khác tùy theo đẳng cấp của mình mà ngự trị ở các đỉnh núi thấp hơn trên cùng một dãy Mêru.

Người Chăm xưa theo Ấn Độ giáo, vì vậy họ xây dựng các tháp Chăm tượng trưng cho đỉnh núi Mêru, là đền thờ các vị thần hoặc các vua Chămpa.  Ở các tháp Chăm, các tháp góc trên các tầng tháp là thế hiện các đinh cao thấp của núi Mêru. Và tháp Cánh Tiên cũng vậy, cũng thể hiện những tháp góc trên các tầng tháp, những tháp góc ở đây với những phiến đá trang trí hình hoa lá nhô ra như những cánh tiên đang bay lên, hòa cùng màu gạch đỏ tươi rưc rỡ. Nhìn từ xa, cả ngôi tháp như một ngọn lửa khổng lồ đang lung linh tỏa sáng.

Tháp Cánh Tiên - Bình Định | Review chi tiết và kinh nghiệm tham quan

Tháp Cánh Tiên còn mang đầy đủ những đặc trưng của phong cách tháp Chăm-pa Bình Định. Tháp đưoc xây trên đồi cao, khối hình lớn; các mặt tường phía ngoài của thân tháp được trang trí bằng những cột ốp và các khung dọc nhô ra khỏi mặt tường hoàn toàn để trơn không chạm khắc hoa văn trang trí. Các vòm của các cửa giả vút cao vươn lên như hình mũi giáo khổng lồ. Ngoài ra, việc sử dụng đá vào xây dựng tháp.là một chi tiết nữa thể hiện đặc trưng của phong cách Bình Định.

Cổng vào Tháp Cánh Tiên – An Nhơn – Bình Định

Ở Tháp Cánh Tiên, có một điều kỳ lạ là nửa phần phía ngoài của các cột ốp góc tường được làm bằng những khối đá sa thạch có chạm khắc hoa dây xoản, đây là hiện tượng độc nhất trong lịch sử kiến trúc Chăm-pa. Không chỉ ở các cột ốp mà góc các diềm mái cũng được làm bằng đá. Do đó nếu xét về mặt cấu trúc và mỹ thuật, đây là lần đầu tiên (cho đến thẽ kỷ 12) các nhà xây dựng Chăm-pa đã cùng một lúc dùng hai chất liệu gach và đá để xây dựng tháp. Tháp Cánh Tiên cũng như các tháp Chăm khác không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc mà còn là những tác phẩm điêu khắc mang tính nghệ thuật cao.

7. Cấu trúc hình thành Tháp Cánh Tiên

Cũng như những ngôi tháp Chăm-pa truyền thống khác, Tháp Cánh Tiên có cấu trúc gồm hai phần: tiền sảnh và điện thờ; với ba tầng thu nhỏ dần về phía trên. Hai tầng trên của tháp Cánh Tiên thu vào khá mạnh và có hình dáng, cấu trúc giống phần thân, nhưng đơn giản hơn. Tầng thứ nhất chỉ có ba cột ốp để trơn ở mỗi mặt tường và bốn cửa giả hình cung nhọn nhô mạnh ra ở giữa bon mặt tường. Tầng thứ hai có cấu tạo tương tự tầng thứ nhất, nhưng chỉ có hai cột ốp ở mỗi mặt tường và các cửa giả hình cung nhọn nhô ra ít hơn.

Trên mỗi tầng tháp, cửa giả đều được trang trí ở 4 mặt tường . Các cửa giả đưoc tạo ba tầng thu nhỏ dần về phía trên. Các tầng của cửa giả đều có cấu trúc hai phần gồm hai trụ ốp tạo thành ô khám bên dưới và hình cung nhọn bên trên.

Làm thế nào để các viên gạch có thể gắn kết lại với nhau mà không thấy mạch hồ nhưng vẫn tồn tại bền vững thách thức với thời gian đã và đang là một điều bí ẩn mà các nhà khoa học vẫn chưa lý giải được.

Tháp Cánh Tiên - Bình Định | Review chi tiết và kinh nghiệm tham quan

Cấu trúc độc đáo của Tháp Cánh Tiên

Với những cố gắng trùng tu, tôn tạo, các tháp Chăm-pa nói chung và Tháp Cánh Tiên nói riêng đã và sẽ là điểm đến của chúng ta trong hành trình di sản miền Trung.

9. Một số lưu ý khi đến Tháp Cánh Tiên

+ Không mang theo vũ khí, chất nổ, chất dễ cháy, vật gây ô nhiễm môi trường vào di tích

+ Không hành nghề mê tín dị đoan

+ Không đập phá, đào bới, khắc, viết, vứt rác làm ảnh hưởng cảnh quan di tích

+ Không chăn thả gia súc, chặt cây, lấy đất và các tài sản khác của di tích Tháp Cánh Tiên

+ Khi đến tham quan, cần liên hệ với ban quản lý để được hướng dẫn.

Tham khảo tour khám phá Quy Nhơn, Bình Định cùng Quyzo 

Thùy Trâm (Rỗng Motorbike)

Call Now Button